Ben ik nou zo slim, of is de logica ver te zoeken?

Een supermarkt is, als je goed kijkt, een van de meest geperfectioneerde logistieke machines die er bestaan. Elke vierkante centimeter schapruimte is berekend. De routing door de winkel is geen toeval, dat is jarenlang geoptimaliseerd op hoe mensen lopen, kijken en kopen. En de bestelmodules? Die draaiden twintig jaar geleden al automatisch op seizoensinvloeden en weekendpieken, ruim voordat "data-driven werken" een term werd die iedereen in consultancyland nu in de mond neemt.

Dertien jaar heb ik daarin gezeten, in filialen in Rotterdam en de regio. Vloermanagement op basis van helikoptervieuws: in één oogopslag zien waar het misgaat, gecombineerd met controlerondes om te checken of het gevoel klopte. En op een gegeven moment durfde ik zelf de kassa's op te maken, omdat ik erop kon vertrouwen dat elke afdelingsmanager exact deed wat er moest gebeuren. Dat vertrouwen bouw je niet op met een rapport. Dat bouw je op door het gewoon te zien werken, dag in dag uit.

Je brein went daaraan. Na een tijd kun je op vrijwel alles een praktische oplossing formuleren, snel, en meestal de juiste. Niet omdat je slimmer bent dan een ander, maar omdat je jarenlang bent getraind om te kijken naar wat er werkelijk gebeurt, niet naar wat er op papier zou moeten gebeuren.

En dat staat compleet haaks op wat ik nu in consultancyland tegenkom, van Rotterdam tot Gouda en Den Haag. Vraagstukken die in een middag op te lossen zijn, verdwijnen onder rapporten, stuurgroepen en drie maanden aan analyses. Iets dat een ervaren afdelingsmanager in vijf minuten had gezien, wordt hier soms een heel project.

Dan voel ik me eerlijk gezegd weleens eenzaam. Niet omdat de mensen om me heen niet slim zijn. Maar omdat bijna niemand meer gewoon kijkt, en dan doet wat voor de hand ligt.

Dus nee, ik denk niet dat ik zo bijzonder slim ben. Ik denk dat een supermarkt je iets leert wat een universiteit niet kan: praktische logica, keihard getraind, dag in dag uit. En dat de rest van de wereld dat een beetje is verleerd.